niedziela, 26 października 2014

Cukierek albo psikus!


Zbliża się Halloween, a zatem wpis związany z tym właśnie wydarzeniem. Zwyczaj ten, ku zadowoleniu jednych i przerażeniu drugich, z roku na rok jest coraz częściej celebrowany również w Polsce. Ale bez względu na to, czy jesteśmy przeciwni obchodzeniu Halloween, czy nie - mamy pretekst do poznania kilku nowych idiomów. 

Z czym kojarzy się Wam Halloween? Bo mi się kojarzy między innymi z czarownicami, szkieletami, duchaminietoperzami - o wszystkim tym wspomnę w dzisiejszym odcinku :) Post przydługawy, ale zachęcam do lektury, bo warto - na końcu czeka niespodzianka (nie oszukiwać - nie przewijać od razu do końca!).



CZAROWNICE, DUCHY I SZKIELETY


1. A witch-hunt - polowanie na czarownice

Aaa, rzućmy czarownice na pierwszy ogień :D Polowanie na czarownice oznacza specjalnie przygotowaną nagonkę na kogoś, kto ma inne poglądy, uważane za dziwne, czy niebezpieczne. 
Wyrażenie to sięga średniowiecza, kiedy to mordowano młode kobiety, gdy coś się komuś ubzdurało, że są one czarownicami. Głównie palono je na stosie, panowało bowiem przekonanie, że kobiety podejrzewane o czary potrafią zrobić wszystko - nawet się wskrzesić, więc aby się ich pozbyć, trzeba było je spalić (najlepiej żywcem). 

Przykład:
He was the victim of a witch-hunt at work, and was fired because of his new and innovative ideas.


2. Give up the ghost - wyzionąć ducha

W przypadku ludzi, wyrażenia wyzionął ducha używamy, by oznajmić, że ktoś umarł. W przypadku sprzętów - że się zepsuły, już nie działają. Mimo tego, że czasownik "wyzionąć" (wydzielić z siebie) jest już lekko przestarzały, frazeologizm ten jest ciągle w użyciu. 

Przykład:
We've had the same television for fifteen years and I think it's finallyabout to give up the ghost.



3. Skeleton in the closet - trup w szafie


Mieć trupa w szafie znaczy tyle samo, co ukrywać jakiś straszny sekret z przeszłości, o którym wolałoby się zapomnieć. Cóż, gdybym ukrywała trupa w szafie, nie chciałabym, żeby ktoś o nim wiedział ;)
Co ciekawe, wyrażenie to związane jest z lekarzami. W XIX wieku lekarzom w Wielkiej Brytanii nie wolno było przeprowadzać żadnych badań na zwłokach. Jedynymi ciałami, które mogły posłużyć młodym lekarzom do rozwijania swoich umiejętności i wiedzy, były ciała kryminalistów po egzekucjach. Szczęśliwcom, którym udało się zdobyć takie ciało, opinia publiczna nie pozwalała trzymać trupów w gabinetach, musieli je ukryć. Gdzie lepiej coś ukryć jak nie w szafie?

Przykład:
James has a few skeletons in his closet and is terrified that he will be found out.

4. In cold blood - z zimną krwią

Zrobić coś z zimną krwią tzn. bez emocji, wyrachowanie. Mówi się, że ktoś zabił z zimną krwią, czyli zrobił to bezwzględnie i okrutnie, uprzednio planując zbrodnię. 
Wielkie emocje wywołują u człowieka różne reakcje, ale zwykle robi nam się gorąco. Gdy jesteśmy źli, to krew się wręcz gotuje. Brak emocji to brak takich reakcji, czyli krew pozostaje zimna :)

Przykład:
The victim was shot in cold blood.


5. Make the blood run cold - mrozić krew w żyłach

Ponownie zimna krew :) Gdy coś zmroziło nam krew w żyłach, znaczy to, że coś nas potwornie przeraziło, stan konta czy coś :P

Przykład:
The dark, deserted street in that unfamiliar neighborhood made her blood run cold.





KOTY, NIETOPERZE, SOWY


6. Curiosity killed the cat - ciekawość to pierwszy stopień do piekła




Dosłownie "ciekawość zabiła kota". Czyli nie ma co za bardzo interesować się nie swoimi sprawami. Wyrażenie to po prostu podkreśla ciekawość kotów, która może być zguba, pomimo ich dziewięciu żyć :) Cóż, każdy, kto ma kota, wie o co chodzi. 

Przykład:
- Why are you going away so suddenly?
- Curiosity killed the cat.



7. Have bats in the belfry - mieć nierówno pod sufitem

Dosłownie "mieć nietoperze w dzwonnicy". 
Wikipedia podaje, że wyrażenie pochodzi z 1899 roku, kiedy to dzwonnicą określano też głowę, i wiąże się z tendencją nietoperzy do latania nierówno i nieregularnie.
Czyli gdy coś nam lata w głowie (np. myśli) bez ładu i składu, tzn., że możemy być szaleni :)

Przykład:
Don't tell anyone else I said that or they'll think I've got bats in the belfry.


8. A night owl - nocny marek

Czyli ktoś, kto zarywa noce i w nocy, zamiast spać, wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień. Sowy są nocnymi ptakami, więc nie ma wątpliwości, skąd się wzięło powiedzenie po angielsku. 
Ale o co chodzi z tym markiem? Taka ciekawostka: "marek" w tym wyrażeniu bynajmniej nie pochodzi od imienia Marek, ale od "mary", dawnej nazwy duszy pokutującej, stąd pisownia małą literą.

Przykład:
My roommate is a night owl and usually reads until 5:00 A.M.





STRACH I BROŃ


9. Scare the pants off someone - bardzo kogoś wystraszyć 

Tak bardzo, że wyskoczy ze spodni :)

Przykład:
The film “Nightmare on Elm Street” scared the pants off me.




10. Stab in the back - wbić nóż w plecy

Wbijając komuś nóż w plecy, zdradzamy kogoś w podstępny i haniebny sposób, przyczyniamy się do czyjegoś niepowodzenia. 
Z wyrażeniem tym związana jest cała legenda, zainteresowanych odsyłam do niezawodnej cioci: po angielsku KLIK lub, dla mniej ambitnych, po polsku KLIK :)

Przykład:
After all I did for him, he stabbed me in the back when he told all those lies about me.





A gdybyście mieli jeszcze mało (taaa....), na zakończenie krótka historia Halloween. W końcu się dowiedziałam, o co chodzi z tymi dyniami :D




Ach no i jeszcze niespodzianka - Halloween'owy suchar! 


wtorek, 14 października 2014

Szkoła

Mamy dziś Dzień Edukacji Narodowej, a zatem wpis związany ze szkołą i edukacją :)


Ale najpierw garść aktualności - na blogu pojawiły się dwie nowe zakładki: Idiomy oraz Sprawdź się! Na stronie Idiomy będę umieszczać idiomy, które pojawiły się na blogu, razem z tłumaczeniem i przykładem. Taka skondensowana wersja tego, co na stronie głównej :) Natomiast w zakładce Sprawdź się! możecie, jak sama nazwa wskazuje, sprawdzić swoją wiedzę w zakresie omawianych idiomów. Nowe quizy będą pojawiać się co 3-4 posty. Wystarczy wpisać cokolwiek w rubryki "Name", kliknąć START i rozwiązać test :) Enjoy!


A przechodząc do meritum, jak już wspomniałam, na dzisiaj zaplanowałam małą burzę mózgów związaną z idiomami dotyczącymi szkoły i nauki. Ale spokojnie, nie musicie zakuwać wszystkiego na pamięć. Po prostu odprężcie się, a wiedza sama wejdzie do głowy i każdy Quiz na pewno rozwiążecie śpiewająco :)

      1. burza mózgów - brainstorm
      2. zakuwać - hit the book
      3. uczyć się na pamięć - learn by heart
      4. zdać śpiewająco - pass with flying colors



Brainstorm, czyli nasza burza mózgów to technika, w której dokłada się starań, aby znaleźć rozwiązanie wybranego problemu przez tworzenie listy pomysłów spontanicznie wymienianych przez członków grupy. Alec Osborn, twórca tego terminu, uważał, że burza mózgów jest bardziej skuteczna niż indywidualna praca poszczególnych osób nad wybranym problemem. 





Przykład:
I had been working on the problem for weeks, and then I had a brainstorm and saw that the solution was easy.

Kolejny idiom, to hit the book, w dosłownym tłumaczeniu znaczyłby "uderzyć książkę", ale skoro to idiom, tłumaczymy go inaczej, jako dużo się uczyć. Hmm... czemu mielibyśmy walić w książki, żeby się czegoś nauczyć? Cóż, gdy zajrzymy do słownika, zobaczymy, że hit ma też inne znaczenia, np. wejść w kontakt. No a "wejść w kontakt z książką" ma więcej sensu, niż "uderzać książkę", np. młotkiem ;) Po naszemu mówi się też kuć, zakuwać, co też może mieć związek z angielskim hit.

Przykład:
They go to the beach when they should be hitting the books and then they wonder why they get bad grades.


Definicje, cytaty, przemówienia, wiersze, bezsensowne regułki – każdy z nas czasami musiał nauczyć się czegoś na pamięć. W krajach anglojęzycznych ludzie "uczą się sercem" (learn by heart). Źródła podają, że idiom ten wywodzi się ze starożytnej Grecji, kiedy to wierzono, że serce, jeden z najważniejszych organów wewnętrznych, było "siedzibą" pamięci, inteligencji oraz emocji. Fama ta przekazywana była przez wieki i stała się podstawą do powstania naszego idiomu, który znaczy po prostu uczyć się na pamięć



Przykład:
The director told me to learn my speech by heart.


Następny idiom na liście to zdać śpiewająco, czyli pass singing. A nie, chwila, to chyba nie tak... 



Oczywiście chodzi o idiom pass with flying colors, czyli dosłownie "zdać z latającymi kolorami". Pochodzenie idiomu związane jest z flagami na statkach. Dawniej, gdy statki wracały do portu z wywieszoną, "latającą" flagą (flaga = colors), oznaczało to zwycięstwo i powodzenie na wojażach. Dziś, powodzenie to odnosi się do zdanego egzaminu, czy świetnie napisanego testu. 

Przykład:
John is happy because he passed his geometry test with flying colors.







Na koniec, jak zwykle, mała rada
Drodzy uczniowie, używajcie podanych idiomów w szkole na angielskim, a z pewnością szybko staniecie się pupilkami nauczyciela!

pupilek nauczyciela - teacher's pet 

czwartek, 9 października 2014

Ubrania

Dziś o tym, co kobiety lubią najbardziej - ciuchy! :) Postaram się przedstawić Wam kilka idiomów związanych z częściami garderoby. A żeby sprawniej to poszło, zaprosiłam do współpracy znajomego :D Poznajcie Józka:

Jak widzimy, Józek nie ma na sobie jeszcze ubrań. Po angielsku powiedzielibyśmy, że jest "nagi jak sójka":

naked as a jaybird


Czyli po prostu goły. Skąd wzięło się to porównanie, skoro sójki są raczej dość hojnie upierzone? Wytłumaczenie jest bardzo proste, bowiem ptaki te wykluwają się zupełnie nagie, bez piór.


Przykład:
Two-year old Matilda escaped from her nurse, who was bathing her,  and ran out naked as a jaybird into the dining room. 






Ale wróćmy do Józka. Żeby nasz bohater nie czuł się niezręcznie, pozwólmy się biedakowi trochę ubrać.

Józek założył spodnie, a my mamy kolejny idiom:


to wear the trousers

Idiomatyczne znaczenie powyższego wyrażenia oczywiście wykracza poza dosłowne tłumaczenie, bowiem "wear the trousers" (Amerykanie powiedzieliby raczej "wear the pants"), oprócz noszenia spodni oznacza również rządzić, dominować, być osobą podejmującą decyzje w związku, rodzinie. Idiom bardzo łatwy do zapamiętania, ponieważ w języku polskim używamy podobnego wyrażenia, mającego dokładnie takie samo znaczenie (Od razu widać, kto nosi spodnie w tym związku!). W czasach, w których powstał ten idiom (XIX wiek) panowało przekonanie, że to mężczyzna powinien być głową rodziny i zarabiać na dom. A że kobiety miały w zwyczaju nosić sukienki i spódnice, spodnie były domeną właśnie panów.

Przykład:
She has the best-paid job and she also wears the pants in the family.

Józek, spodnie już masz, to załóż może teraz jakąś bluzę.




Naszemu modelowi chyba gorąco, bo podwinął sobie rękawy. Dzięki Józek, bo mamy kolejny idiom:

to roll up one's sleeves


Dosłownie: podwinąć rękawy. W języku polskim używamy podobnego zwrotu, mianowicie zakasać rękawy. Oba wyrażenia oznaczają wziąć się do roboty, zabrać się energicznie za robienie czegoś. A wiadomo, przy ciężkiej pracy możemy się pobrudzić, dlatego warto rękawy podwinąć ;)


Przykład:
After the election, the mayor rolled up his sleeves and began immediately to put his promises into action.



A naszemu Józkowi brakuje jeszcze butów.



Podobają się Wam buty Józka? No dobra, nie bardzo je widać, ale zapewniam, że są bardzo ładne :D A co jeśli Józek zamieniłby się z kimś swoimi butami?

to be in someone's shoes


Oczywiście nie możemy traktować tego idiomu (ani żadnego innego) dosłownie, tzn. faktycznie chodzić w kogoś butach. Chodzi raczej o położenie się w kogoś sytuacji, postawienie się na kogoś miejscu. Po naszemu być w czyjejś skórze

Przykład:
Tom's sales have dropped by 30% this month.  I wouldn't like to be in his shoes!


Ok, to dla wykończenia stylizacji założymy Józkowi jeszcze czapkę ;)


Józek pod czapką ma swoją bujna fryzurę. Ale czy wiedzieliście, że pod czapką można też trzymać sekrety? ;)

to keep something under one's hat

"Trzymać coś pod czapką/kapeluszem" oznacza trzymać coś w sekrecie, tajemnicy. U nas trzyma się język za zębami. Ok, trzymając język za zębami wiadomo, że nic się nie powie. Dlaczego więc po angielsku mówi się, żeby trzymać coś pod kapeluszem? Ano dlatego, że pod czapką mamy głowę (najczęściej). Możemy więc tłumaczyć sobie, że chodzi o trzymanie myśli w głowie, bez wypowiadania jej na głos.

Przykład:
Don't tell her that I'm getting married, just keep it under your  hat.





A na koniec myśl warta zapamiętania: 
It's time you rolled up your sleeves if you want to speak English. If I were in your shoes, I would do that :)

wtorek, 7 października 2014

Pogoda

Ale dziś było wietrznie, momentami bałam się, że mnie gdzieś wywieje. Na szczęście nic takiego nie zaszło, a dzisiejszy wiatr zainspirował mnie do napisania posta o pogodzie :) 

Generalnie pogoda to jeden z głównych tematów do rozmów (czytaj: narzekań) Polaków, w dużej mierze dlatego, że w naszym kraju jest ona nieprzewidywalna i bardzo zmienna. Najczęściej temat ten przełamuje pierwsze lody w kontaktach międzyludzkich i pozwala uniknąć niezręcznej ciszy. W Wielkiej Brytanii większość rozmów  zaczyna się od rozmowy właśnie o pogodzie. Warto zatem znać kilka idiomów związanych z tym tematem, choć na dobrą sprawę  znaczenie większości z nich z pogodą ma mało wspólnego ;)

Zacznijmy jednak od idiomu typowo "pogodowego":

raining cats and dogs

Czyli dosłownie "pada kotami i psami". Idiom ten oznacza nic innego jak po prostu wielką ulewę. Polski odpowiednik to leje jak z cebra. Ok, rozumiem ceber (takie większe wiadro), ale skąd wzięły się te psy i koty? Uważa się, że idiom wywodzi się z mitologii. Psy i wilki służyły Odynowi, bogowi burz, i były symbolem wiatru. Natomiast koty (najczęściej czarne) związane były z czarownicami, o których mówiło się, że potrafią jeździć na miotle w czasie ulewy. Zatem "padanie kotami i psami" odnosi się do burzy z wiatrem (psy) i ulewą (koty).

Inna ciekawa teoria głosi, że w XVI wieku dachy domów najczęściej pokryte były strzechą, pod którą ciepła i schronienia szukały również zwierzęta domowe (ciekawe jak psy się tam dostały?). Niestety ulewne deszcze zmywały całą strzechę, a psy i koty spadały na ziemię. (źródło)


Przykład:
It's raining cats and dogs out there! It's a wonder any of the men can see what they're doing!


Następny idiom związany jest z jesienią, deszczem, zimnem, i ogólnie niczym przyjemnym:

feel under the weather


Wyrażenie oznacza czuć się kiepsko, niedomagać, czuć się chorym. Polskim odpowiednikiem może być wyrażenie czuć się pod psem. Początkowo "under the weather" odnosiło się do żeglarzy i wypraw na morzu. Gdy któryś z żeglarzy czuł się kiepsko, bo np. dopadła go choroba morska, schodził pod pokład, który dostarczał schronienia przed deszczem, wiatrem, etc (źródło). Dla lepszego zobrazowania idiomu zamieszczam filmik:






Przykład:
I'm feeling a little under the weather - I think I may have caught a cold.


Tym, którzy są często rozkojarzeni, albo zakochani, nieobcy jest kolejny idiom:

have one's head in the clouds


W języku polskim mamy bardzo podobny zwrot: chodzić z głową w chmurach. Czyli właśnie być nieobecnym, rozkojarzonym, rozmarzonymLudzie, o których mówi się, że noszą głowę w chmurach są nie tylko roztargnieni i rozmarzeni, ale także zachowują się tak, jakby świat zewnętrzny ich zupełnie nie interesował. Powiedzenie jest w użyciu od drugiej połowy XVII wieku.





Przykład:
He’s not right for this role, he has his head in the clouds.


Była ulewa, były chmury, to może teraz trochę słońca :) 

to make hay while the sun shines

Dosłownie "rób siano póki słońce świeci", a po naszemu kuj żelazo póki gorącePo raz pierwszy powiedzenie to pojawiło się na piśmie już w 1546 roku, a użył go angielski pisarz John Heywood. Nie trudno się domyślić, że idiom jest ściśle związany z pracą polową przy sianie. Lata temu, praca przy sianie trwała kilka dni, rolnicy więc korzystali z każdego słonecznego dnia, aby pracę tę zakończyć i nie doprowadzić do jego przemoczenia. Dziś idiom oznacza robienie czegoś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbę zdążenia z celem póki jest to możliwe.


Przykład:
-While my wife is out of town, I'm going to watch all the movies she wouldn't take me to see.
-Why not? Make hay while the sun shines.


A na koniec mały apel: Make hay while the sun shines and learn English idioms! :)

poniedziałek, 6 października 2014

Jedzenie



Zaczynamy od tego, co lubię najbardziej - JEDZENIE :) Tradycyjny polski obiad składa się zwykle z 3 dań - zupy, drugiego dania i deseru. Nie inaczej jest w Stanach Zjednoczonych, gdzie w drugiej połowie XX wieku zaczęto używać wyrażenia:

everything from soup to nuts

Pochodzenie idiomu związane jest właśnie z kilkudaniowym obiadem, zaczynającym się od zupy i kończącym się orzeszkami na deser. Dziś zwrotu używa się nie tylko w kontekście jedzenia. Oznacza on po prostu wszystko, co tylko można sobie wyobrazić, wszystko od  A do Z.


Przykład: 
We brought everything from soup to nuts for our weekend holiday. 


Przejdźmy teraz do pierwszego dania, czyli zupy, a dokładniej do zupy z kaczki:

 as easy as duck soup

Gdy coś jest łatwe jak zupa z kaczki, znaczy to, że jest po prostu bardzo łatwe. Wyrażenia tego po raz pierwszy użył amerykański grafik T.A. Dorgan w 1902 roku (źródło), niestety nie do końca wiadomo dlaczego. Może dlatego, że kaczkę łatwo upolować i zrobić z niej zupę? Możemy tylko zgadywać.



Przykład:
It was as easy as duck soup to find the book that I wanted in the library.


Ciągnąc dalej temat zup, wiadomym jest, że w wielu polskich domach w każdą niedzielę króluje na stole rosół.  A skoro o rosole mowa, poznajmy następny jedzeniowy idiom:

too many cooks spoil the broth

W dosłownym tłumaczeniu mielibyśmy powiedzonko "zbyt wielu kucharzy psuje rosół". Polski odpowiednik tego idiomu to po prostu gdzie kucharek sześć tam nie ma co jeść. Dla tych, którzy nie wiedzą, co powiedzenie znaczy, śpieszę z tłumaczeniem. Jeśli zbyt wiele osób pracuje nad jedną rzeczą (np. gotowaniem rosołu) i ich zadania się powielają, nie odniosą oni sukcesu (bo zupa była za słona...). Innymi słowy, tam gdzie jest kilku specjalistów od jednej rzeczy, tam ciągle są problemy.

Przykład:
Everyone is giving orders, but no one is following them! Too many cooks spoil the broth.


Na danie główne proponuję klasykę, czyli mięso z ziemniakami:

meat and potatoes

Idiomatyczne znaczenie nieco różni się od tego dosłownego. Wyrażenie to oznacza bowiem podstawy, coś zasadniczego i najważniejszego. W odniesieniu do ludzi, określa on osoby proste, nieskomplikowane, tak jak mięso z ziemniakami na obiad :)



Przykład:
The man is a meat and potatoes person who enjoys the simple pleasures of life. 


A na deser kawałek ciasta:
a piece of cake

Oprócz dosłownego kawałka ciasta, podany idiom znaczy również, podobnie jak zupa z kaczki, coś bardzo łatwego. Nasz polski odpowiednik to bułka z masłem. Pytanie brzmi, dlaczego ciasto? W przeciwieństwie do posmarowania bułki masłem, upiec ciasto nie jest tak łatwo, biorąc pod uwagę tak wiele czynności, które trzeba wykonać. Skąd więc wzięło się powiedzenie? Uważa się, że związane jest ono z tradycją amerykańską z XIX wieku, kiedy to ciasto bywało często nagrodą w zawodach. W niektórych stanach w USA organizowano konkursy dla niewolników, których zadaniem było krążyć wokół ciasta z jak największą gracją. Najbardziej wdzięczne pary wygrywały ciasto i od tej pory wyrażenie "a piece of cake" odnosi się do czegoś, co jest łatwe do osiągnięcia (źródło). 



Przykład:
I’m glad I used that guide for my revision – the exam was a piece of cake!


A dla was nauka angielskiego to kawałek ciasta? :) Hm, aż zrobiłam się głodna :D

niedziela, 5 października 2014

Ale o co właściwie tu chodzi?

Nie ważne jak długo człowiek uczy się angielskiego, nawet najlepszym czasami zdarza się popełnić gafę nie rozumiejąc, albo co gorsza, źle rozumiejąc znaczenie idiomów.  Weźmy na przykład tłumaczenia dialogów w filmach. Kiedyś zdarzyło mi się obejrzeć komedię obyczajową z polskim lektorem (nie pamiętam tytułu). W jednej ze scen bohaterka wchodzi do domu cała mokra i mówi "It's rainning cats and dogs!", co zostało przetłumaczone jako "z góry lecą jakieś zwierzaki". Cóż, tłumaczowi umknął fakt, że spadające z nieba psy i koty to po prostu ulewa, a dany idiom w języku polskim brzmi "leje jak z cebra". 

Idiom, z łac. idioma – „specyfika języka" (od której wzięła się nazwa bloga) można zdefiniować jako wyrażenie albo zwrot, który odczytywany dosłownie, wyraz po wyrazie, ma zupełnie inny sens (albo nie ma go wcale), niż czytany jako całość. 

Idiomy mają to do siebie, że są charakterystyczne tylko dla danego języka i dla obszaru kulturowego, który się danym językiem posługuje. A ponieważ nie ma zasady, według której byłyby one tworzone lub stosowane, uczenie się ich na pamięć jest jedyną metodą na ich zapamiętanie. 

Mam nadzieję, że mój blog choć trochę ułatwi ten proces. Dzięki ilustracjom, różnym kontekstom użycia oraz przykładom postaram się, aby ta część "pamięciówki" towarzyszącej poznawaniu języka angielskiego była jak najprzyjemniejsza. :)